Deze zomer startte de gemeente Anderlecht een grote sensibiliseringscampagne tegen het achterlaten van afval op straat. Ongeveer 1.000 panelen waarschuwen voor hoge boetes. Toch lijken de panelen in sommige wijken verkeerd te zijn begrepen: rond de borden hebben zich vuilniszakken en afval opgestapeld. De autoriteiten erkennen dat het probleem blijft bestaan, terwijl bewoners vragen om meer bewakingscamera’s en controles.

(Redactie: België / Samenleving & Milieu)

De Brusselse gemeente Anderlecht kampt al jaren met een imagoprobleem door het illegaal dumpen van afval. Om dat tegen te gaan, lanceerden de lokale autoriteiten deze zomer een ongeziene sensibiliseringscampagne: verspreid over de gemeente werden ongeveer 1.000 panelen geplaatst die bewoners waarschuwen voor hoge boetes.

De boodschappen zijn duidelijk. Op een paneel staat: “Het dumpen van bouwafval kost je duur, minimum 2.500 euro, dagelijkse controles”. Een ander waarschuwt dat het achterlaten van een vuilniszak op de verkeerde plaats een boete van minstens 500 euro kan opleveren. De kleurrijke pictogrammen en korte teksten zijn zo ontworpen dat ze gemakkelijk te begrijpen zijn, ook in wijken waar veel bewoners onvoldoende Nederlands of Frans spreken of niet kunnen lezen.

Het ongewenste effect: de panelen lijken afval aan te trekken

Toch heeft de campagne niet overal het gewenste resultaat gehad. Een inwoner van Anderlecht merkte dat sommige mensen de boodschap precies omgekeerd lijken te hebben begrepen: “Sommigen lijken te hebben begrepen dat vuilniszakken juist daar moeten worden neergezet. Of zo lijkt het toch, want rond de panelen ligt veel afval.”

De situatie is vooral zichtbaar in de omgeving van metrostation Aumale en het Verzetsplein, in het hart van de gemeente. Volgens de inwoner is de situatie sinds het begin van de campagne niet verbeterd.

Autoriteiten erkennen: “In sommige wijken werkt het, in andere niet”

De schepen voor Openbare Netheid, Achille Junior Vandyck (MR), erkent dat de doeltreffendheid van de campagne verschilt. “In sommige wijken is het een succes, in andere niet”, verklaarde hij, waarbij hij vooral de wijk Kuregem noemde, die bekendstaat om terugkerende problemen. “Sommige inwoners hebben absoluut geen respect voor hun wijk. Het kan hen niets schelen.”

Volgens Vandyck is er meer nodig dan panelen. Hij pleit voor strengere controles op de uitbuiting en illegale opsplitsing van woningen. “In gebouwen die bestemd zijn voor 2 of 3 woningen wonen soms 20 gezinnen. Dat zorgt voor meer afval.” Hij erkent wel dat er binnen de Anderlechtse coalitie geen consensus over dit onderwerp bestaat, hoewel hij het probleem al vóór de zomer heeft aangekaart.

Bewakingscamera’s en hogere boetes

Een ander voorstel van de schepen is om de bewakings- en verkeerscamera’s van de autoriteiten centraal te beheren en ze ook in te zetten tegen mensen die illegaal afval dumpen. De buurtbewoner steunt die maatregel: “Er zijn al mobiele camera’s. Wanneer ze worden geplaatst, merk je dat mensen minder geneigd zijn om allerlei spullen op straat te gooien. Maar de camera’s worden vaak verplaatst en zodra ze verdwijnen, wordt de plek opnieuw heel snel een vuilnisbelt.”

Vandyck zegt ook dat de waarschuwingspanelen gepaard gaan met echte controles en boetes. Alleen al in augustus schreef de gemeente voor 80.000 euro aan boetes uit voor illegale afvaldumping. Eind augustus kondigde hij al aan dat het bedrag van de netheidsboetes in drie jaar tijd is verdrievoudigd. Toch blijven de problemen rond netheid hardnekkig.

Conclusie

De campagne in Anderlecht illustreert een pijnlijke realiteit: de strijd tegen vervuiling wordt niet gewonnen met alleen panelen en pictogrammen, hoe goed bedoeld die ook zijn. Waar burgerzin tekortschiet en sociale en huisvestingsproblemen diepgeworteld zijn, kunnen boodschappen het tegenovergestelde effect hebben. De autoriteiten beloven meer controles, camera’s en boetes, maar bewoners wachten op oplossingen die niet alleen het uitzicht van de straten veranderen, maar ook de oorzaken aanpakken die er vuilnisbelten van maken.