In januari 2017 braken dieven via het dak in een magazijn in West-Londen in. Ze daalden 12 meter af met touwen, wisten bewegingssensoren te ontwijken en stalen 240 zeldzame boeken, waaronder werken van Galileo, Newton en Goya, met een waarde van meer dan 2,5 miljoen pond. De boeken werden in 2020 teruggevonden, begraven bij een huis in het Roemeense district Neamț. Twaalf mannen werden later samen tot meer dan 48 jaar gevangenisstraf veroordeeld.

(Redactie: Verenigd Koninkrijk & Roemenië / Justitie & Criminaliteit)

Een van de spectaculairste boekroven uit de recente geschiedenis vond plaats in de nacht van 29 op 30 januari 2017 in een postaal transitmagazijn in Feltham, West-Londen. Het door Frontier Forwarding geëxploiteerde magazijn bevatte een collectie zeldzame boeken die naar de Verenigde Staten zou worden gestuurd voor een gespecialiseerde veiling. De bende ging uiterst precies te werk, in een operatie die al snel met “Mission: Impossible” werd vergeleken.

De werkwijze: acrobatiek, geduld en alarmsystemen ontwijken

Twee daders maakten een opening in het dak en daalden 12 meter af. Om bewegings- en alarmsensoren te vermijden, verplaatsten ze zich van schap naar schap zonder de vloer aan te raken. De operatie duurde ongeveer vijf uur. De boeken werden zorgvuldig in 16 grote tassen gestopt. Geen enkel alarm ging af.

De buit: 240 zeldzame boeken van enorme culturele waarde

De ongeveer 240 boeken omvatten onder meer een exemplaar uit 1566 van De revolutionibus orbium coelestium van Nicolaus Copernicus, geschat op ongeveer 215.000 pond, edities van de Fabels van Aesopus en tragedies van Euripides, werken van Galileo Galilei en Sir Isaac Newton, waaronder een zeldzame editie van Principia, en 80 tekeningen van Francisco de Goya. De Britse politie noemde de werken van internationaal cultureel belang en onvervangbaar.

De bende en de banden met de georganiseerde misdaad

Het onderzoek duurde meer dan drie jaar en bracht autoriteiten uit het Verenigd Koninkrijk, Roemenië en Italië samen, met steun van Europol en Eurojust. Onderzoekers identificeerden een Roemeense georganiseerde misdaadgroep met banden met het Clamparu-netwerk.

De groep werkte grensoverschrijdend. Leden werden naar het Verenigd Koninkrijk gebracht om specifieke inbraken te plegen, waarna anderen de gestolen goederen het land uit brachten. De bende werd in verband gebracht met 12 magazijninbraken in het VK tussen december 2016 en april 2019, waarbij vooral smartphones, tablets en laptops werden gestolen. De totale buit werd door aanklagers geschat op ongeveer 4,5 miljoen pond.

De schuilplaats: onder een betonnen plaat bij een huis in Neamț

De boeken werden naar Roemenië gebracht en zorgvuldig verborgen. In september 2020 vonden Roemeense autoriteiten tijdens huiszoekingen in Neamț, Iași en Suceava de boeken bij een woning in Neamț. Ze waren in plastic verpakt, in twee containers gelegd en onder de vloer van een bijgebouw verstopt, onder een betonnen plaat.

De veroordelingen: 48 jaar en vijf maanden gevangenisstraf

In oktober 2020 werden 12 Roemeense mannen door de Kingston Crown Court veroordeeld voor een reeks inbraken, waaronder de roof in Feltham. Hun gezamenlijke straffen bedroegen 48 jaar en vijf maanden. Rechter Jonathan Davies omschreef de inbraken als zorgvuldig geplande operaties die met een vaardigheid waren uitgevoerd die aan “Mission: Impossible” deed denken.

De zwaarste straf, vijf jaar en acht maanden, ging naar Gavril Popinciuc, 45, die een toezichthoudende en controlerende rol zou hebben gehad. Christian Ungureanu, 41, die volgens de rechtbank een leidinggevende rol had, kreeg eveneens een zware straf.

De terugkeer van de boeken: een gelukkig einde na drieënhalf jaar

In november 2020 werden 236 van de 240 boeken teruggegeven aan hun rechtmatige eigenaars. Alessandro Riquier, een van de getroffen Italiaanse handelaren, zei dat het verhaal na drieënhalf jaar eindelijk een gelukkig einde had gekregen. Eén boek ontbrak en vier waren beschadigd; de overige boeken verkeerden in goede staat.

Conclusie

De roof in Feltham blijft een van de spectaculairste en best gedocumenteerde gevallen van diefstal van cultureel erfgoed uit de recente geschiedenis. De zaak toont zowel de professionaliteit van grensoverschrijdende georganiseerde misdaad als het belang van internationale samenwerking bij het terugvinden van onvervangbare culturele schatten. Voor de 12 veroordeelden eindigde hun “Mission: Impossible” met gevangenisstraffen.