Toen in 1867 de naam van de nationale munteenheid ter sprake kwam, werd ‘român’ (‘Roemeen’) voorgesteld. Dat voorstel werd verworpen omdat het tot verwarring had kunnen leiden: iemand had bijvoorbeeld om ‘twee Roemenen’ kunnen vragen. Uiteindelijk werd gekozen voor ‘leu’, een naam die is geïnspireerd op de Nederlandse daalder, de ‘leeuwendaalder’, die in de 17e eeuw in de Roemeense gebieden circuleerde. En de geschiedenis kent nog een verrassende wending: dezelfde munt speelde ook een rol in het ontstaan van de naam van de Amerikaanse dollar.

(Redactie: Roemenië / Geschiedenis & Economie)

De Roemeense munteenheid heet al meer dan anderhalve eeuw leu. Het is een naam die we dagelijks gebruiken zonder stil te staan bij de oorsprong ervan. En toch hebben leeuwen nooit deel uitgemaakt van de wilde fauna van Roemenië. Waar komt die naam dan vandaan? Het antwoord brengt ons terug naar het 17e-eeuwse Holland, naar kooplieden en zilveren munten die door Europa reisden.

De Nederlandse daalder – de voorouder van de Roemeense leu

Het verhaal begint in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, op het grondgebied van het huidige Nederland. In 1575 werd daar voor het eerst een zilveren daalder geslagen met de afbeelding van een leeuw. De munt kreeg de naam ‘leeuwendaalder’, letterlijk ‘daalder van de leeuw’. Dankzij de kwaliteit van het zilver werd de munt zeer populair in de internationale handel en circuleerde zij in de 17e eeuw op grote schaal in Oost-Europa, waaronder in de Roemeense gebieden.

Kooplieden en de lokale bevolking begonnen de munt in het Roemeens ‘leu’ of ‘leu turcesc’ (‘Turkse leu’) te noemen, omdat zij ook veelvuldig in het Ottomaanse Rijk circuleerde. Uitdrukkingen als ‘anderhalve leu’ en ‘zilveren leu’ raakten ingeburgerd, en de naam werd verbonden met een munteenheid van waarde.

Een historische wending: de leeuwendaalder speelde ook een rol in de naam ‘dollar’

Dezelfde Nederlandse daalder reisde nog verder en werd in het Engels bekend als de ‘lion dollar’. De benaming ontwikkelde zich in de loop der tijd en droeg bij aan de naam van een van de bekendste munteenheden ter wereld: de dollar. De Roemeense leu en de Amerikaanse dollar hebben dus een gemeenschappelijke historische voorouder: de Nederlandse leeuwendaalder.

1867: wat als onze munt ‘român’ had geheten?

Een fascinerend detail is dat in 1867, toen Roemenië zijn nationale munteenheid invoerde, de naam ‘leu’ niet de enige optie was. Er werd voorgesteld de munt ‘român’ te noemen. Dat voorstel werd om praktische redenen verworpen, omdat alledaagse uitdrukkingen tot verwarring konden leiden. Zo had de vraag om ‘twee români’ kunnen worden opgevat als een vraag naar twee Roemeense burgers in plaats van twee munteenheden.

Daarom bleef de traditionele naam, geïnspireerd op de Nederlandse daalder, behouden: leu. In 1867 werd de leu de officiële munteenheid van Roemenië, verdeeld in 100 bani, en de naam is tot vandaag blijven bestaan.

De taalkundige erfenis van de leeuwendaalder

De naam ‘leu’ bleef niet beperkt tot munten. Het woord werd onderdeel van de Roemeense taal en van uitdrukkingen die verband houden met geld en waarde. Generaties lang bleef het in het dagelijks taalgebruik bestaan, als herinnering aan een munt die ooit door een groot deel van Europa reisde.

Conclusie

De naam van de Roemeense nationale munteenheid is een fascinerend voorbeeld van de manier waarop economische en culturele geschiedenis deel kan worden van het dagelijks leven. Een Nederlandse daalder uit 1575, een voorgestelde naam die wegens mogelijke verwarring werd afgewezen en een onverwachte band met de Amerikaanse dollar hebben allemaal bijgedragen aan het woord dat we vandaag nog gebruiken: leu.