In juli 2026, in Parijs, lanceerden Oekraïne en negen Europese staten – waaronder Frankrijk, Duitsland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk – de Antiballistische Coalitie voor het FREYJA-project. Het doel: een Europees antiballistisch raketschild, met interceptors geproduceerd door het Oekraïense bedrijf Fire Point en radar- en geleidingscomponenten van 13 Europese defensiebedrijven. Kosten per interceptor: ongeveer 700.000 dollar, vergeleken met 3,8 miljoen dollar voor een PAC-3-raket van het Patriotsysteem. Het eerste prototype zou tegen de eerste helft van 2027 klaar moeten zijn.

(Redactie: Europa & Oekraïne / Veiligheid & Defensie)

De oorlog in Oekraïne heeft een strategische kwetsbaarheid van Europa blootgelegd: de bijna totale afhankelijkheid van Amerikaanse antiballistische raketsystemen, met name de Patriot. In juli 2026, in Parijs, besloot een consortium onder leiding van Oekraïne en gesteund door negen Europese staten een einde te maken aan dit monopolie. Het project heet FREYJA – een pan-Europees antiballistisch raketsysteem dat een goedkoper, sneller te produceren en volledig door Europa gecontroleerd alternatief wil bieden.

Waarom FREYJA?

In de eerste twee weken van juli 2026 slaagde Oekraïne er niet in om één enkele Russische ballistische raket te onderscheppen. De Patriot-interceptorvoorraden waren uitgeput en de Amerikaanse productie kon de vraag niet bijbenen. President Volodymyr Zelensky verklaarde dat Oekraïne 300 Patriot-interceptors nodig heeft voor de komende winter, maar dat ze niet beschikbaar zijn. “Amerika moet ook zijn eigen bases verdedigen tegen aanvallen van Iran,” zei Zelensky in Parijs.

Hoe werkt FREYJA?

Het FREYJA-systeem combineert de FP-7.X interceptorraket – geproduceerd door het Oekraïense bedrijf Fire Point – met radars, geleidingssystemen en commandocentra geleverd door Europese partners. De FP-7.X-raket is 7,25 meter lang, heeft een snelheid van 1.500 tot 2.000 meter per seconde, een bereik tot 200 kilometer en een lading tot 150 kilogram.

Betrokken Europese bedrijven zijn onder andere:

• Kongsberg (Noorwegen) – commandocentrum
• Diehl Defence (Duitsland) – geleidingssysteem
• Hensoldt (Duitsland) – TRML-4D-radars met AESA-technologie
• Eurosam, Thales, Leonardo, Saab – expertise in raketgeleiding en luchtruimbeheer

Kosten: vier tot zes keer goedkoper dan Patriot

Een FREYJA-interceptor wordt geschat op ongeveer 700.000 dollar (minder dan één miljoen euro). Ter vergelijking: een PAC-3 MSE-raket van het Patriotsysteem kost tot 3,8 miljoen dollar. Dit prijsverschil maakt grootschalige productie en de aanleg van voldoende voorraden mogelijk voor intense ballistische raketaanvallen.

Een systeem met open architectuur

Een belangrijk kenmerk van FREYJA is de open architectuur. Elke lidstaat van de coalitie kan zijn eigen nationale technologieën integreren. Als Denemarken Weibel-radars wil, of als Zweden kiest voor Saab-oplossingen, maakt het platform deze aanpassingen mogelijk zonder grote structurele wijzigingen. Deze flexibiliteit vermindert bureaucratie en productiekosten in vergelijking met externe aankopen.

Wanneer wordt het operationeel?

Het doel is dat de eerste succesvolle onderschepping van een ballistische raket tegen midden 2027 plaatsvindt. Luchtvaartexpert Kostiantyn Kryvolap stelde dat de uitdagingen van het project meer politiek dan technisch zijn: “Europa heeft al alles wat nodig is om het raketsysteem te assembleren. Het enige dat ontbreekt, is de raket. Oekraïne levert de raket”. Testen zouden tegen het einde van 2026 kunnen beginnen.

Wat betekent het voor Europa?

Het FREYJA-project is meer dan alleen een raketsysteem. Het is een politieke verklaring: Europa kan zijn eigen veiligheid garanderen zonder afhankelijk te zijn van de Verenigde Staten. De Franse president Emmanuel Macron zei: “Wat we hier bouwen, is niet alleen voor Oekraïne. Het is een demonstratie dat Europa voor zijn eigen veiligheid kan zorgen, zijn belangen kan verdedigen en met kracht kan optreden”.

FREYJA is niet ontworpen om Patriot te vervangen, maar om het aan te vullen. Terwijl Patriot een beproefd systeem blijft, biedt FREYJA een goedkoper, in Europa geproduceerd alternatief dat snel kan worden aangepast aan nieuwe dreigingen. Als het project slaagt, zal Europa voor het eerst over een eigen antiballistisch schild beschikken – een belangrijke stap naar strategische autonomie.