Op een sociaal netwerk veroorzaakte een bericht over een vreemd diepzeewezen duizenden reacties. Het gaat om Bathynomus giganteus, een reusachtige kreeftachtige, verwant aan de pissebed, die in de absolute duisternis van de oceaan leeft. Hij kan tot 50 centimeter groot worden, heeft 14 poten en kan meer dan vijf jaar zonder voedsel.

(Personeel: Wereldwijd / Wetenschap & Natuur)

Een wezen dat uit een sciencefictionfilm lijkt te komen

Beelden van een vreemd dier, gefilmd in de oceaandiepten, veroorzaakten een golf van reacties op een sociaal netwerk. Het wezen, dat op een reuzenpissebed lijkt, werd door gebruikers geïdentificeerd als Bathynomus giganteus, ook wel bekend als de reuzenpissebed [0†L4-L6]. Het is een kreeftachtige die op diepten van meer dan 2.000 meter leeft, waar zonlicht nooit doordringt [1†L9-L10].

Hoe ziet de reuzenpissebed eruit?

De reuzenpissebed is een perfect voorbeeld van abyssale gigantisme – het fenomeen waarbij diepzeedieren veel groter worden dan hun verwanten in ondieper water [4†L44-L45][7†L9-L10]. Terwijl de tuinpissebed een paar centimeter meet, kan dit wezen tussen de 19 en 37 centimeter bereiken, en sommige individuen worden zelfs 50 centimeter [1†L18-L20][2†L7][5†L44].

Zijn lichaam is bedekt met een hard kalkskelet, bruin of bleekpaars van kleur, gevormd uit overlappende segmenten [7†L17-L20][9†L6-L7]. Het heeft 14 poten (zeven paar) [5†L16-L17][7†L24], twee samengestelde ogen met meer dan 4.000 facetten elk, waardoor het beweging in het donker kan detecteren [1†L38-L39][7†L21-L22], en twee paar antennes – een lang paar om de ondergrond te voelen, en een kort paar om chemische ‘smaken’ in het water te detecteren [5†L39-L41][7†L27-L28].

Waar leeft het?

De reuzenpissebed leeft op de oceaanbodem, in de Atlantische, Stille en Indische Oceaan [4†L18-L21][0†L5-L6]. Hij geeft de voorkeur aan modderige of kleiachtige bodems, op diepten tussen 170 en 2.140 meter, waar de druk extreem is en de temperaturen zeer laag [1†L28-L29][7†L14-L15].

Wat eet het?

In de diepzee is voedsel schaars. De reuzenpissebed is voornamelijk een aaseter [4†L17-L18][8†L34]. Hij voedt zich met de kadavers van dode dieren die van het oppervlak naar beneden vallen – vissen, krabben, inktvissen, en soms zelfs walviskadavers [5†L27-L28][7†L35][8†L36-L37]. Bij gebrek aan voedsel kan hij tot vijf jaar overleven zonder te eten [7†L37-L38][9†L11]. Wanneer hij een rijke voedselbron vindt, schrokt hij zich vol tot hij zich nauwelijks meer kan bewegen [7†L40-L41].

Bovendien is ontdekt dat de reuzenpissebed ook microplastics binnenkrijgt, die tot in de diepste delen van de oceaan doordringen [8†L39-L44].

Een geschiedenis van meer dan 160 miljoen jaar

De soort werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven in 1879 door de Franse zoöloog Alphonse Milne-Edwards [4†L29-L34][9†L12]. Naar schatting bestaat hij al ongeveer 160 miljoen jaar en wordt hij beschouwd als een ‘levend fossiel‘ [9†L12].

Conclusie

De reuzenpissebed is een van de meest fascinerende wezens van de diepzee. Hoewel zijn uiterlijk misschien angstaanjagend lijkt, speelt hij een essentiële rol in het mariene ecosysteem door de oceaanbodem te reinigen van dode dierlijke resten. Zijn ontdekking, bijna 150 jaar geleden, bewees dat leven zelfs in de meest extreme omstandigheden kan bestaan, in de absolute duisternis van de afgrond.